กำลังโหลด...
พ.ศ. 2534 และที่แก้ไขเพิ่มเติม — สรุปเนื้อหาสำคัญสำหรับสอบ ก.พ.
หัวใจของกฎหมายนี้ — ต้องรู้ก่อนอื่น
มาตรา 4 กำหนดให้จัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดินออกเป็น 3 ส่วน
ราชการส่วนกลาง
ราชการส่วนภูมิภาค
ราชการส่วนท้องถิ่น
💡 เคล็ดลับสอบ ก.พ.
จำง่าย: กลาง → ภูมิภาค → ท้องถิ่น = จากใหญ่ → เล็ก | ความเป็นอิสระมากขึ้นเรื่อยๆ
ราชการส่วนท้องถิ่น ไม่ได้สังกัดราชการส่วนกลาง แต่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล
โครงสร้างและลำดับชั้น
มาตรา 7 จัดระเบียบราชการส่วนกลาง ประกอบด้วย 4 ประเภท ล้วนมีฐานะเป็นนิติบุคคล
สำนักนายกรัฐมนตรี
มีฐานะเป็นกระทรวง
กระทรวง / ทบวงเทียบเท่ากระทรวง
ระดับสูงสุด
ทบวง (สังกัด สนร. หรือกระทรวง)
ระดับรอง
กรม / ส่วนราชการเทียบเท่ากรม
หน่วยปฏิบัติ
📜 ประเภทกฎหมายที่ใช้สำหรับการจัดองค์กร
| การกระทำ | ประเภทกฎหมาย | มาตรา |
|---|---|---|
| จัดตั้ง / รวม / โอน กระทรวง ทบวง กรม | พระราชบัญญัติ | ม.8 |
| รวมหรือโอน โดยไม่เพิ่มอัตราข้าราชการ | พระราชกฤษฎีกา | ม.8 ทวิ |
| เปลี่ยนชื่อส่วนราชการ / ตำแหน่ง | พระราชกฤษฎีกา | ม.8 ตรี |
| ยุบส่วนราชการ | พระราชกฤษฎีกา | ม.8 จัตวา |
| แบ่งส่วนราชการภายในกรม | กฎกระทรวง | ม.8 ฉ |
⚠️ ระวัง! ออกสอบบ่อย
จัดตั้งใหม่ต้องใช้ พ.ร.บ. เสมอ แต่รวม/โอนโดยไม่เพิ่มอัตรากำลัง ใช้ พ.ร.ฎ. ได้ — ข้อสอบมักให้เลือกระหว่างสองอย่างนี้
มาตราสำคัญที่ต้องจำ
💡 เคล็ดลับสอบ ก.พ.
ลำดับบังคับบัญชาในกระทรวง: รัฐมนตรี → รัฐมนตรีช่วย → ปลัดกระทรวง → อธิบดี → ข้าราชการ
มาตรา 51–62 โครงสร้างจังหวัดและอำเภอ
จังหวัด
หัวหน้า: ผู้ว่าราชการจังหวัด
อำเภอ
หัวหน้า: นายอำเภอ
⚠️ ระวัง! ออกสอบบ่อย
ผู้ว่าราชการจังหวัด ≠ นายกเทศมนตรี / นายก อบจ.
ผู้ว่าฯ = ราชการส่วนภูมิภาค (ตัวแทนส่วนกลาง) | นายก อบจ./เทศบาล = ราชการส่วนท้องถิ่น (มาจากการเลือกตั้ง)
มาตรา 38 และมาตรา 41–42 — ออกสอบบ่อยมาก
การมอบอำนาจ
มาตรา 38ปฏิบัติราชการแทน
มาตรา 41–42❌ ผิด / เข้าใจผิดบ่อย
มอบอำนาจแล้ว ผู้มอบพ้นความรับผิดชอบทันที
✅ ถูกต้อง
ผู้มอบอำนาจยังคงรับผิดชอบอยู่ เพียงแต่ให้ผู้อื่นทำแทน
ม.38 วรรคสอง: การกระทำของผู้รับมอบถือเป็นการกระทำของผู้มอบอำนาจ
❌ ผิด / เข้าใจผิดบ่อย
ปฏิบัติราชการแทนและมอบอำนาจมีผลทางกฎหมายเหมือนกัน
✅ ถูกต้อง
ปฏิบัติแทน = เกิดโดยกฎหมายเมื่อตำแหน่งว่าง | มอบอำนาจ = ผู้มีอำนาจเลือกมอบเอง
❓ ส่วนราชการใดมีฐานะเป็นนิติบุคคล?
✅ ทุกส่วนราชการตามมาตรา 7 คือ สนร. + กระทรวง/ทบวง + กรม
⚠️ กับดัก: หลายคนลืมว่า สำนักนายกรัฐมนตรีก็มีฐานะเป็นนิติบุคคลด้วย
❓ จัดตั้งกรมใหม่ต้องใช้กฎหมายอะไร?
✅ พระราชบัญญัติ (ม.8) — แต่ถ้ารวมกรมโดยไม่เพิ่มอัตรากำลัง ใช้ พ.ร.ฎ. ได้
⚠️ กับดัก: อย่าสับสนระหว่าง "จัดตั้ง" กับ "รวมหรือโอน"
❓ ผู้ว่าราชการจังหวัดรับผิดชอบต่อใคร?
✅ นายกรัฐมนตรี และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (ม.52)
⚠️ กับดัก: ไม่ใช่แค่กระทรวงมหาดไทยอย่างเดียว
❓ ราชการส่วนท้องถิ่นอยู่ภายใต้ใคร?
✅ อยู่ภายใต้การ "กำกับดูแล" ของราชการส่วนกลาง ไม่ใช่การ "บังคับบัญชา"
⚠️ กับดัก: ท้องถิ่นมีความเป็นอิสระ ไม่ได้สังกัดส่วนกลางโดยตรง
1. ตามมาตรา 4 พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 การจัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดินแบ่งออกเป็นกี่ส่วน?
2. ตามมาตรา 7 ส่วนราชการในราชการส่วนกลางข้อใดมีฐานะเป็นนิติบุคคล?
3. การจัดตั้ง รวม หรือโอนกระทรวง ต้องตราเป็นกฎหมายประเภทใด?
4. การแบ่งส่วนราชการภายในกรม ต้องออกเป็นกฎหมายประเภทใด?
5. ตามมาตรา 11 นายกรัฐมนตรีในฐานะหัวหน้ารัฐบาลมีอำนาจหน้าที่ใดต่อไปนี้?
6. ผู้ว่าราชการจังหวัดมีอำนาจบังคับบัญชาข้าราชการฝ่ายพลเรือนในจังหวัด ยกเว้นข้าราชการของส่วนราชการใด?
7. ตามมาตรา 52 ผู้ว่าราชการจังหวัดอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของใคร?
8. ตามมาตรา 38 การมอบอำนาจให้ผู้ดำรงตำแหน่งอื่น เมื่อผู้รับมอบอำนาจปฏิบัติการ ถือว่าเป็นการกระทำของใคร?
9. "การปฏิบัติราชการแทน" ต่างจาก "การมอบอำนาจ" อย่างไร?
10. ราชการส่วนท้องถิ่นได้แก่ข้อใด?