หมวดที่ 9
กฎหมายหลักของการศุลกากรไทย — 17 หมวด 262 มาตรา
แทนที่ พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ. 2469 ที่ใช้มากว่า 90 ปี
พระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 ประกาศใช้เพื่อปรับปรุงกฎหมายศุลกากรให้ทันสมัย สอดคล้องกับมาตรฐานสากล (WCO/WTO) และเพิ่มความโปร่งใสในกระบวนการประเมินอากรและการอุทธรณ์ มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 13 พฤศจิกายน 2560
บทนิยาม
ม. 4
พิธีการนำเข้า-ส่งออก
ม. 50–56
คลังสินค้า/เขตปลอดอากร
ม. 90–98
ผ่านแดน-ถ่ายลำ
ม. 99–107
อำนาจเจ้าพนักงาน
ม. 108 เป็นต้นไป
บทกำหนดโทษ
ม. 242, 252, 257
มาตรา 4 และกระบวนการหลังนำเข้า
คำนิยามที่ออกสอบบ่อย (ม. 4)
| "ของ" | ทรัพย์สินทุกชนิดที่อาจนำเข้า/ส่งออก รวมทั้งสัตว์มีชีวิต |
| "อากร" | อากรศุลกากรที่พึงเก็บตามกฎหมายว่าด้วยพิกัดอัตราศุลกากร |
| "ผู้นำของเข้า" | ผู้ที่นำของเข้ามาหรือผู้ครอบครองของก่อนพิธีการศุลกากรเสร็จสิ้น |
| "ราคาศุลกากร" | ราคาของที่ใช้เป็นฐานคำนวณอากร ตามหลักเกณฑ์ WTO Valuation |
| "ทางอนุมัติ" | ทางที่อธิบดีประกาศกำหนดให้นำของเข้า-ส่งออกได้ |
อายุความและกำหนดเวลา
📌 ประเมินอากรเพิ่ม/ใหม่: ภายใน 3 ปี นับแต่วันนำเข้า/ส่งออก — เว้นแต่กรณีหลีกเลี่ยงหรือฉ้อฉลอากร ขยายเป็น 10 ปี
📌 ขอคืนอากรที่เสียไว้เกิน: ต้องยื่นคำร้องภายใน 3 ปี นับแต่วันนำเข้า/ส่งออก
📌 อุทธรณ์การประเมินอากร: ยื่นต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายใน 30 วัน นับแต่ได้รับแจ้งการประเมิน
📌 ฟ้องคดีต่อศาล: ภายใน 30 วัน นับแต่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัยอุทธรณ์ (หากไม่พอใจผลอุทธรณ์)
มาตรา 50 เป็นต้นไป
ผู้นำเข้า/ส่งออกต้องยื่นใบขนสินค้าพร้อมเอกสารประกอบ ชำระอากร (หรือวางประกัน) ก่อนของจะผ่านพิธีการออกจากอารักขาศุลกากรได้
สถานที่เก็บของโดยยังไม่ต้องชำระอากร จนกว่าจะนำออกใช้ในราชอาณาจักรหรือส่งออกไปนอกราชอาณาจักร
เขตที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด ให้ของที่นำเข้ามาเก็บ/ผลิต/ประกอบในเขตนี้ ได้รับยกเว้นอากรจนกว่าจะนำออกนอกเขต
ผ่านแดน = ของที่ขนส่งผ่านราชอาณาจักรไปยังประเทศอื่น | ถ่ายลำ = ของที่ขนถ่ายจากพาหนะหนึ่งไปอีกพาหนะหนึ่งเพื่อส่งต่อ ทั้งสองกรณีไม่ต้องเสียอากรหากปฏิบัติตามเงื่อนไข
หมวดท้ายของกฎหมาย
อำนาจเจ้าพนักงานศุลกากร
บทกำหนดโทษที่ออกสอบบ่อย
| ม. 242 | นำของที่ยังไม่ผ่านพิธีการเข้ามาหรือส่งออกโดยหลีกเลี่ยงอากร (ลักลอบหนีศุลกากร) — โทษจำคุกและปรับ พร้อมริบของกลาง |
| ม. 252 | สำแดงเท็จในใบขนสินค้าหรือเอกสารที่ยื่นต่อศุลกากร เพื่อหลีกเลี่ยงอากรหรือข้อห้าม-ข้อกำกัด |
| ม. 257 | ของที่เกี่ยวข้องกับความผิดให้ริบเสียทั้งสิ้น ไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่ |
กับดักที่ข้อสอบชอบสลับ
❌ เข้าใจผิด
การประเมินอากรใหม่ทำได้ภายใน 10 ปีเสมอ ไม่ว่ากรณีใด
✅ ถูกต้อง
กำหนดปกติคือ 3 ปี นับแต่วันนำเข้า/ส่งออก — ขยายเป็น 10 ปี เฉพาะกรณีหลีกเลี่ยงหรือฉ้อฉลอากรเท่านั้น
❌ เข้าใจผิด
ผ่านแดนกับถ่ายลำ คือเรื่องเดียวกัน
✅ ถูกต้อง
ผ่านแดน = ของเดินทางผ่านราชอาณาจักรไปประเทศอื่น | ถ่ายลำ = การเปลี่ยนพาหนะขนส่ง ณ ด่านศุลกากรเพื่อส่งต่อ เป็นคนละแนวคิด
❌ เข้าใจผิด
เขตปลอดอากร (Free Zone) คือที่เดียวกับคลังสินค้าทัณฑ์บน
✅ ถูกต้อง
คลังสินค้าทัณฑ์บนเน้นการเก็บของโดยพักชำระอากร ส่วนเขตปลอดอากรเป็นเขตพิเศษที่รัฐมนตรีประกาศ อนุญาตให้เก็บ/ผลิต/ประกอบของโดยได้รับยกเว้นอากรจนกว่าจะนำออกนอกเขต
❌ เข้าใจผิด
การอุทธรณ์การประเมินอากรต้องยื่นภายใน 15 วัน
✅ ถูกต้อง
กำหนดเวลาอุทธรณ์คือ 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งผลการประเมิน
❌ เข้าใจผิด
ผู้สำแดงเท็จในใบขนสินค้าจะผิดเฉพาะเมื่อของนั้นเป็นของต้องห้าม
✅ ถูกต้อง
มาตรา 252 ครอบคลุมการสำแดงเท็จทุกกรณีที่มีเจตนาหลีกเลี่ยงอากรหรือข้อห้าม-ข้อกำกัด ไม่จำกัดเฉพาะของต้องห้ามเท่านั้น
10 ข้อ — ทดสอบความเข้าใจ
พระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 มีผลบังคับใช้แทนกฎหมายฉบับเดิมปี พ.ศ. ใด และมีทั้งหมดกี่มาตรา?
การประเมินอากรใหม่ตามปกติ (ไม่มีการฉ้อฉล) ต้องกระทำภายในกำหนดเวลาใด นับแต่วันนำเข้าหรือส่งออก?
หากผู้นำเข้าหลีกเลี่ยงหรือฉ้อฉลอากร กำหนดเวลาการประเมินอากรใหม่จะขยายเป็นเท่าใด?
ผู้ประกอบการที่ไม่พอใจผลการประเมินอากร ต้องยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายในกำหนดเวลาใด?
"ผ่านแดน" (Transit) และ "ถ่ายลำ" (Transshipment) ตามพระราชบัญญัตินี้ต่างกันอย่างไร?
เขตปลอดอากร (Free Zone) และคลังสินค้าทัณฑ์บน มีความแตกต่างกันในแง่ใด?
การนำของที่ยังไม่ผ่านพิธีการศุลกากรเข้ามาในราชอาณาจักรโดยหลีกเลี่ยงอากร เรียกว่าความผิดฐานใด และอยู่ในมาตราใด?
มาตรา 257 ว่าด้วยการริบของกลางที่เกี่ยวข้องกับความผิด มีหลักการสำคัญอย่างไร?
ผู้สำแดงเท็จในใบขนสินค้าเพื่อหลีกเลี่ยงอากรหรือข้อห้าม-ข้อกำกัด มีความผิดตามมาตราใด?
"ราคาศุลกากร" ตามคำนิยามมาตรา 4 หมายถึงอะไร?